อายุเพียง 30–40 ปี ไม่สูบบุหรี่ ทำไมจึงเป็นมะเร็งปอดได้?เปิดข้อมูลมะเร็งปอดในคนอายุน้อย ภัยสุขภาพที่ทั่วโลกกำลังให้ความสนใจ
รศ.นพ.ศิระ เลาหทัย
ศัลยแพทย์ทรวงอก คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล
มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช
เมื่อพูดถึงโรคมะเร็งปอด หลายคนมักนึกถึงผู้สูงอายุ ผู้ที่สูบบุหรี่มาเป็นเวลานาน หรือผู้ที่มีโรคปอดเรื้อรัง แต่ใน
ปัจจุบันวงการแพทย์ทั่วโลกกำลังให้ความสนใจกับผู้ป่วยมะเร็งปอดอีกกลุ่มหนึ่ง นั่นคือผู้ที่มีอายุเพียง 30–40 ปี โดยเฉพาะผู้หญิงและผู้ที่ไม่เคยสูบบุหรี่เลยตลอดชีวิต ประเด็นดังกล่าวเป็นหนึ่งในหัวข้อสำคัญจากการประชุมวิชาการด้านมะเร็งปอดนานาชาติ SEATS × MLCC 2026 ณ ประเทศสิงคโปร์ ซึ่งนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับมะเร็งปอดในคนอายุน้อย หรือ Early-Onset Lung Cancer (EOLC) ที่กำลังได้รับความสนใจมากขึ้น ทั้งในด้านระบาดวิทยา ปัจจัยเสี่ยง ความผิดปกติทางพันธุกรรม และแนวทางการรักษาสมัยใหม่
คำถามสำคัญคือ เหตุใดคนอายุน้อยที่มีสุขภาพแข็งแรง ไม่สูบบุหรี่ และออกกำลังกายเป็นประจำ จึงยังมีโอกาสเป็นมะเร็งปอดได้?
จากข้อมูลเบื้องต้นมะเร็งปอดในคนอายุน้อย พบมากกว่าหนึ่งแสนรายต่อปีทั่วโลก โดยข้อมูลจาก Global Cancer Observatory (GLOBOCAN) ปี 2022 ระบุว่า ทั่วโลกมีผู้ป่วยมะเร็งปอดรายใหม่ในกลุ่มอายุ 15–49 ปี ประมาณ 137,705 ราย คิดเป็นร้อยละ 5.5 ของผู้ป่วยมะเร็งปอดรายใหม่ทั้งหมด และมีผู้เสียชีวิตในกลุ่มอายุดังกล่าวประมาณ 72,646 รายในปีเดียวกัน แม้สัดส่วนผู้ป่วยอายุน้อยจะต่ำกว่ากลุ่มผู้สูงอายุอย่างชัดเจน แต่จำนวนผู้ป่วยที่มากกว่าหนึ่งแสนรายต่อปีสะท้อนว่าโรคนี้ไม่ควรถูกมองข้าม ที่น่าสนใจคือ งานทบทวนวิชาการเรื่อง Early-onset lung cancer in Asia: a narrative review ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Frontiers in Oncology ปี 2025 รายงานว่า ผู้ป่วยมะเร็งปอดอายุน้อยประมาณร้อยละ 75.9 ของทั่วโลกอยู่ในทวีปเอเชียตามข้อมูลที่นำมาวิเคราะห์
นอกจากนี้ การศึกษาในประชากรเอเชียบางกลุ่มยังพบว่า ผู้ป่วยมะเร็งปอดอายุน้อยร้อยละ 44–79 เป็นผู้ที่ไม่เคยสูบบุหรี่ อย่างไรก็ตามตัวเลขเหล่านี้เป็นสัดส่วนของผู้ป่วยในกลุ่มที่ศึกษา ไม่ได้หมายความว่าคนอายุน้อยทั่วไปมีโอกาสเป็นมะเร็งปอดร้อยละ 5.5 หรือคนเอเชียทุกคนมีความเสี่ยงสูงกว่าประชากรในภูมิภาคอื่นตามสัดส่วนดังกล่าว โดยการประเมินความเสี่ยงของแต่ละบุคคลยังต้องพิจารณาอายุ เพศ ประเทศที่อาศัย ประวัติการสูบบุหรี่ และปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วมด้วย

ไม่สูบบุหรี่ก็เป็นมะเร็งปอดได้ ? บุหรี่ยังคงเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของมะเร็งปอด แต่ไม่ใช่ปัจจัยเดียวที่ทำให้เกิดโรคปัจจุบันมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่แสดงให้เห็นว่า มะเร็งปอดในผู้ไม่สูบบุหรี่มีความเกี่ยวข้องกับปัจจัยหลายด้าน ทั้งมลพิษทางอากาศ ควันบุหรี่มือสอง ก๊าซเรดอน มลพิษจากการเผาไหม้ภายในอาคาร ตลอดจนความผิดปกติทางชีววิทยาของเซลล์และปัจจัยทางพันธุกรรมบางประการ หนึ่งในประเด็นที่ได้รับความสนใจอย่างมากคือ ฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5ซึ่งสามารถเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจส่วนลึกและกระตุ้นกระบวนการอักเสบภายในปอด จากการศึกษาและวิเคราะห์งานวิจัยหลายฉบับพบว่า การได้รับ PM2.5 ในระยะยาวที่เพิ่มขึ้นทุก 10 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงสัมพัทธ์ของการเกิดมะเร็งปอดที่เพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 8-14 ทั้งนี้ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าผู้ที่สัมผัสฝุ่น PM2.5 จะมีโอกาสเป็นมะเร็งปอดร้อยละ 8–14 โดยตรง และไม่สามารถสรุปได้ว่ามะเร็งปอดในผู้ป่วยรายใดเกิดจากฝุ่น PM2.5 เพียงปัจจัยเดียว การเกิดมะเร็งปอดเป็นกระบวนการที่ซับซ้อน โดยมีปัจจัยทางสิ่งแวดล้อมและความผิดปกติของเซลล์เข้ามาเกี่ยวข้องร่วมกันพบความผิดปกติของยีนที่รักษาด้วยยามุ่งเป้าได้ในผู้ป่วยอายุน้อย
จากความก้าวหน้าทางการแพทย์ทำให้พบว่า มะเร็งปอดในคนอายุน้อยบางกลุ่มมีลักษณะทางชีววิทยาแตกต่างจาก
มะเร็งปอดในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะมะเร็งปอดชนิด Adenocarcinoma (มะเร็งปอดชนิดย่อยที่พบบ่อยที่สุดในคนที่ไม่สูบบุหรี่ งานวิจัยหลายฉบับพบว่า ผู้ป่วยอายุน้อยมีแนวโน้มตรวจพบความผิดปกติของยีนบางชนิดที่สามารถใช้ยามุ่งเป้าในการรักษาได้มากกว่าผู้ป่วยบางกลุ่มที่มีอายุมาก ตัวอย่างความผิดปกติที่พบ ได้แก่ EGFR mutation, ALK rearrangement, ROS1 fusion, RET fusion และ HER2 alteration ซึ่งจากข้อมูลจากการศึกษาผู้ป่วยอายุน้อยในเอเชียบางกลุ่มรายงานการพบ EGFR mutation ประมาณร้อยละ 30–56.3 ขณะที่ ALK rearrangement พบได้ประมาณร้อยละ 16.1–50 ทั้งนี้ ตัวเลขมีความแตกต่างกันมากตามชนิดของมะเร็ง อายุ และลักษณะประชากรที่ศึกษา จึงไม่สามารถนำมาใช้เป็นอัตราการพบในผู้ป่วยทุกรายได้
ความสำคัญของการค้นพบเหล่านี้อยู่ที่การพัฒนายามุ่งเป้า หรือ Targeted Therapy ซึ่งออกฤทธิ์ต่อความผิดปกติของเซลล์มะเร็งอย่างจำเพาะ ทำให้ผู้ป่วยบางกลุ่มมีทางเลือกในการรักษาที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น ดังนั้นการตรวจชิ้นเนื้อเพื่อยืนยันชนิดของมะเร็ง และการตรวจความผิดปกติของยีนตามข้อบ่งชี้ จึงมีบทบาทสำคัญต่อการวางแผนรักษาในปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม ความผิดปกติของยีนที่ตรวจพบในเซลล์มะเร็งส่วนใหญ่ไม่ได้หมายความว่าเป็นโรคที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรมจากพ่อแม่โดยตรง
ปัญหาสำคัญคือ ผู้ป่วยจำนวนมากตรวจพบเมื่อเป็นระยะที่ 4 แม้วิทยาการรักษามะเร็งปอดจะก้าวหน้าไปมาก แต่ความท้าทายสำคัญยังคงเป็นการวินิจฉัยโรคในระยะลุกลาม
ข้อมูลจากฐานทะเบียนมะเร็ง SEER ของสหรัฐอเมริกา ในช่วงปี 2010–2021 ซึ่งศึกษาผู้ป่วยมะเร็งปอดอายุน้อยจำนวน 18,595 ราย พบว่าประมาณร้อยละ 53.4 ได้รับการวินิจฉัยเมื่อโรคเข้าสู่ระยะที่ 4 แล้ว กล่าวอีกนัยหนึ่ง ในกลุ่มผู้ป่วยที่มีลักษณะตรงกับการศึกษาดังกล่าวมากกว่าครึ่งหนึ่งตรวจพบโรคเมื่อมะเร็งแพร่กระจายไปแล้ว สาเหตุหนึ่งที่อาจมีส่วนเกี่ยวข้องคือ ผู้ป่วยอายุน้อยจำนวนมากไม่มีปัจจัยเสี่ยงที่ชัดเจน และอาการในระยะแรกอาจไม่จำเพาะ เช่น ไอเรื้อรัง เหนื่อยง่าย หรือเจ็บหน้าอกซึ่งอาจคล้ายกับโรคระบบทางเดินหายใจทั่วไป ผู้ป่วยบางรายไม่มีอาการผิดปกติเลย และตรวจพบก้อนในปอดโดยบังเอิญจากการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เมื่อมะเร็งเข้าสู่ระยะแพร่กระจาย โอกาสในการรักษาให้หายขาดด้วยการผ่าตัดมักลดลงอย่างมาก ด้วยเหตุนี้ อายุที่น้อยหรือการไม่สูบบุหรี่จึงไม่ควรถูกใช้เป็นเหตุผลเพียงอย่างเดียวในการตัดความเป็นไปได้ของโรคมะเร็งปอด โดยเฉพาะเมื่อผู้ป่วยมีอาการผิดปกติที่ไม่หายหรือพบก้อนในปอด

จากการตรวจทางรังสีคนอายุน้อยจำเป็นต้องตรวจCTปอดทุกปีหรือไม่?
แม้มะเร็งปอดสามารถเกิดในคนอายุน้อยได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจำเป็นต้องเข้ารับการตรวจ CT ปอดเป็นประจำทุกปี ปัจจุบันแนวทางการตรวจคัดกรองมะเร็งปอดด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์รังสีต่ำ หรือ Low-Dose CT (LDCT) ยังเน้นกลุ่มประชากรที่มีความเสี่ยงสูงเป็นหลักตัวอย่างเช่น แนวทางของ US Preventive Services Task Force (USPSTF) แนะนำการตรวจคัดกรองปีละครั้งในผู้ที่มีอายุ 50–80 ปี มีประวัติสูบบุหรี่อย่างน้อย 20 pack-years และยังสูบบุหรี่หรือเลิกสูบมาไม่เกิน 15 ปี สำหรับผู้ที่อายุน้อยและไม่เคยสูบบุหรี่ ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะสนับสนุนให้ประชากรทุกคนเข้ารับการตรวจ LDCT เป็นประจำ
อย่างไรก็ตาม หากมีอาการไอเรื้อรัง ไอเป็นเลือด เหนื่อยผิดปกติ น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือพบก้อนในปอดจากการตรวจสุขภาพควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์โดยไม่ละเลยเพียงเพราะอายุยังน้อย สิ่งสำคัญคือต้องแยกระหว่างการตรวจคัดกรองในผู้ไม่มีอาการ กับการตรวจวินิจฉัยในผู้ที่มีความผิดปกติ ซึ่งมีข้อบ่งชี้แตกต่างกัน
มะเร็งปอดในคนอายุน้อยรักษาหายได้หรือไม่?
มะเร็งปอดสามารถรักษาได้ และผู้ป่วยบางรายมีโอกาสหายขาด โดยเฉพาะเมื่อได้รับการวินิจฉัยในระยะเริ่มต้น ข้อมูลจากฐาน SEER ของสหรัฐอเมริกาในผู้ป่วยมะเร็งปอดทุกช่วงอายุ รายงานอัตราการรอดชีวิตสัมพัทธ์ที่ 5 ปีโดยประมาณว่า ผู้ป่วยที่มะเร็งยังจำกัดอยู่ภายในปอดมีอัตราการรอดชีวิตประมาณร้อยละ 65–67 ขณะที่ผู้ป่วยซึ่งมีการลุกลามไปยังบริเวณใกล้เคียงมีอัตราการรอดชีวิตประมาณร้อยละ 37–40 และกลุ่มที่มีการแพร่กระจายไปอวัยวะอื่นอยู่ที่ประมาณร้อยละ 10–12 ตัวเลขเหล่านี้เป็นข้อมูลทางสถิติระดับประชากร ไม่ใช่การพยากรณ์โรคเฉพาะบุคคล และผลการรักษาในปัจจุบันอาจแตกต่างกันตามชนิดของมะเร็ง ระยะโรค ความผิดปกติของยีน และการรักษาที่ได้รับ สำหรับมะเร็งปอดระยะเริ่มต้น การผ่าตัดยังคงเป็นหนึ่งในวิธีรักษาหลักที่มีโอกาสทำให้หายขาดในผู้ป่วยที่เหมาะสม ปัจจุบันเทคนิคการผ่าตัดส่องกล้องทรวงอก หรือ Video-Assisted
Thoracoscopic Surgery (VATS) ช่วยให้สามารถผ่าตัดผ่านแผลขนาดเล็ก ลดการบาดเจ็บของผนังทรวงอก และช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้เร็วขึ้นในหลายกรณีเมื่อเทียบกับการผ่าตัดเปิดทรวงอกแบบดั้งเดิม ขณะเดียวกัน ผู้ป่วยมะเร็งปอดระยะลุกลามก็มีทางเลือกการรักษามากขึ้น ทั้งยามุ่งเป้า ยาภูมิคุ้มกันบำบัด เคมีบำบัด และการรักษาแบบผสมผสานตามลักษณะของโรค ความก้าวหน้าดังกล่าวช่วยให้ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งสามารถควบคุมโรคได้ดีขึ้นและมีชีวิตยืนยาวขึ้นกว่าในอดีต
อายุน้อย ไม่สูบบุหรี่ ไม่ได้หมายความว่าปลอดภัยจากมะเร็งปอด?
รศ.นพ.ศิระ เลาหทัย ศัลยแพทย์ทรวงอก กล่าวว่า จากประสบการณ์ในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งปอด พบว่าผู้ป่วยอายุน้อยจำนวนหนึ่งรู้สึกประหลาดใจเมื่อได้รับการวินิจฉัย เนื่องจากไม่เคยคิดว่าตนเองจะมีโอกาสเป็นโรคนี้
“หนึ่งในประโยคที่ได้ยินบ่อยจากผู้ป่วยคือ ไม่คิดเลยว่าอายุแค่นี้และไม่เคยสูบบุหรี่ จะเป็นมะเร็งปอดได้”
ข้อมูลจากการประชุมวิชาการครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่า มะเร็งปอดไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะในผู้สูงอายุหรือผู้ที่สูบบุหรี่เท่านั้น ขณะเดียวกัน ความก้าวหน้าทางการตรวจวินิจฉัยระดับโมเลกุลและการรักษาสมัยใหม่ก็เปิดโอกาสให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาที่เหมาะสมมากขึ้น อย่างไรก็ตาม การสร้างความตระหนักรู้ไม่ควรนำไปสู่ความตื่นตระหนกหรือการตรวจ CT โดยไม่มีข้อบ่งชี้ แต่ควรมุ่งเน้นการลดปัจจัยเสี่ยง การหลีกเลี่ยงบุหรี่และมลพิษทางอากาศ การสังเกตอาการผิดปกติ และการเข้ารับการตรวจวินิจฉัยอย่างเหมาะสม
“มะเร็งปอดอาจเกิดขึ้นได้แม้ในคนอายุน้อยและไม่เคยสูบบุหรี่ แต่การรู้เท่าทันโรคและการวินิจฉัยอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น อาจเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาด”
ติดตามข้อมูลเพิ่มเติม รศ.นพ.ศิระ เลาหทัย, ศัลยแพทย์ทรวงอก โรงพยาบาลวชิรพยาบาล,Facebook: ผ่าตัดปอดโดย รศ.นพ.ศิระ เลาหทัย ,YouTube: ผ่าตัดปอด, TikTok: @siradoctorlung, LINE Official: @lungsurgeryth, เว็บไซต์: www.siradoctorlung.com

