“เจอจุดที่ปอด” ต้องกังวลแค่ไหน?
โดย รศ.นพ.ศิระ เลาหทัย
ศัลยแพทย์ทรวงอกจากศูนย์ผ่าตัดส่องกล้อง โรงพยาบาลวชิรพยาบาล
“เจอจุดที่ปอด” ต้องกังวลแค่ไหน? คำตอบจากศัลยแพทย์ทรวงอกผู้เชี่ยวชาญ โดย รศ.นพ.ศิระ เลาหทัย ศัลยแพทย์ทรวงอก คณะแพทยศาสตร์ วชิรพยาบาล เปิดเผยว่า หนึ่งในคำถามที่พบบ่อยจากประชาชนคือ “เมื่อพบจุดที่ปอด (lung nodule) มีโอกาสเป็นมะเร็งกี่เปอร์เซ็นต์?” ในยุคที่การตรวจสุขภาพประจำปีเป็นเรื่องที่เข้าถึงได้มากขึ้น หลายคนอาจได้รับรายงานผลเอกซเรย์ทรวงอก แล้วพบคำว่า “เงาผิดปกติ” หรือ “จุดที่ปอด” ทั้งที่ยังไม่มีอาการใด ๆ ซึ่งมักสร้างความวิตกกังวลอย่างมาก สิ่งสำคัญที่สุดคือ “อย่าเพิ่งตกใจ”เพราะสิ่งที่เห็นในฟิล์มเอกซเรย์ทั่วไปนั้น เป็นเพียงภาพ 2 มิติ (2D) ที่มองเห็นแค่ด้านหน้าและด้านหลัง จึงอาจเกิด “ภาพลวง” จากการซ้อนทับของโครงสร้างภายในทรวงอกได้บ่อย เช่น เส้นเลือด กระดูก หรือเนื้อเยื่ออื่น ๆ แต่ CT Scan คือเครื่องมือสำคัญที่ช่วยยืนยันความจริง
รศ.นพ.ศิระ อธิบายว่าการตรวจที่ให้ความแม่นยำสูงที่สุดในการประเมินจุดที่ปอด คือการ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan) ซึ่งสามารถแสดงภาพแบบ 3 มิติ เพื่อเห็นรายละเอียดของก้อนเนื้อได้ชัดเจน ทั้งขนาด รูปร่าง และลักษณะที่ช่วยบอกแนวโน้มว่าเป็นเนื้อร้ายหรือไม่ แต่ในบางกรณี เมื่อทำ CT scan แล้ว “ไม่พบจุดใด ๆ” แสดงว่าสิ่งที่เห็นจากฟิล์มเอกซเรย์ อาจเป็นเพียงเงาซ้อนทับผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ และตรวจสุขภาพตามระยะ ซึ่งหากพบ “ก้อนจริง” สาเหตุอาจไม่ใช่มะเร็งเสมอไป แต่หากตรวจด้วยเครื่อง CT scan แล้วยืนยันว่ามีก้อนที่ปอดจริง สาเหตุสามารถเกิดได้จากหลายกรณี เช่น 1. มะเร็งปอด หรือมะเร็งจากอวัยวะอื่นกระจายมา 2. วัณโรค และ3. ตรวจพบเนื้องอกธรรมดา หรือโรคอื่นในทรวงอก แต่ที่น่าสนใจคือโดยสถิติทั่วไป ก้อนที่พบจาก CT scan ในคนไข้ที่มีความเสี่ยงสูงเช่น ผู้ป่วยที่สูบบุหรี่ มีโอกาสเป็นมะเร็งเพียงประมาณ 1% เท่านั้น
การวินิจฉัยที่แม่นยำต้องอาศัย “ผู้เชี่ยวชาญ” ซึ่งการตัดสินว่าก้อนนั้นอันตรายหรือไม่นั้น ไม่สามารถดูจากภาพได้เพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยการประเมินร่วม เช่น 1.อายุผู้ป่วย 2.ประวัติการสูบบุหรี่ 3.ลักษณะของก้อนและ 4.การเปลี่ยนแปลงก้อนในระยะเวลา ดังนั้นจึงควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง เช่น อายุรแพทย์โรคปอดหรือศัลยแพทย์ทรวงอก เพื่อลักษณะหน้าตาและการวินิจฉัยหาสิ่งที่ดีที่สุด ในกรณีที่มีความสงสัยว่าเป็นมะเร็ง การวินิจฉัยยืนยันจำเป็นต้องอาศัยการตัดชิ้นเนื้อ (Biopsy) ซึ่งสามารถทำได้หลายวิธี เช่น 1.การส่องกล้องหลอดลม (Bronchoscopy) 2.การเจาะชิ้นเนื้อผ่าน CT (CT -Guided Biopsy) และ 3.การผ่าตัดโดยการส่องกล้อง (Video Assisted Thoracoscopic Surgery) และ 4.เทคโนโลยีใหม่เพื่อการคัดกรอง Low -Dose CT
ปัจจุบันมีการพัฒนา Low -Dose CT Scan ซึ่งใช้ปริมาณรังสีต่ำ แต่ยังคงความแม่นยำสูง ทำให้เหมาะสำหรับการคัดกรองมะเร็งปอดในระยะเริ่มต้น รวมถึงผู้ที่มีความเสี่ยง เช่นสูบบุหรี่หรือมีประวัติครอบครัวและเป็นการตรวจที่ปลอดภัยมากขึ้น จึงได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย
รศ.นพ.ศิระ กล่าวทิ้งท้ายว่า “รู้เร็ว ไม่ใช่เรื่องน่ากลัว แต่คือโอกาส” การพบ “จุดที่ปอด” ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งเสมอไป แต่เป็น “โอกาส” ที่ทำให้เราได้ตรวจพบความผิดปกติในระยะเริ่มต้น การวินิจฉัยที่ถูกต้อง การติดตามที่เหมาะสมและการรักษาที่ทันท่วงที คือกุญแจสำคัญที่ช่วยให้ผู้ป่วยมีผลลัพธ์ที่ดีที่สุด ติดตามข่าวสารของ รศ.นพ.ศิระ เลาหทัย (ศัลยแพทย์ทรวงอก)ได้ที่เฟซบุ๊ก : ผ่าตัดปอดโดยรศ.นพ.ศิระ เลาหทัย หรือ Youtube : ผ่าตัดปอด หรือ Lineid:@lungsurgeryth หรือเว็บไซต์ https://www.siradoctorlung.comได้ทุกช่องทาง
